#1014 - Hoe het gesprek aangaan met buitenaards leven

De Jortcast

donderdag 22 januari 2026 09:08

Samenvatting

In de AVROTROS-podcast bespreekt Jeroen Smit met astronoom Ignas Snellen, winnaar van de Spinoza-prijs 2022, exoplaneten: werelden buiten ons zonnestelsel. Snellen benadrukt het immense heelal waarin miljarden potentiële 'aardes' moeten bestaan, wat de kans op buitenaards leven vergroot, hoewel de zoektocht bemoeilijkt wordt door enorme afstanden en de vraag wat leven precies inhoudt (bijvoorbeeld schimmels in plaats van mensen). Het gesprek raakt ook de Nederlandse sterrenkundige traditie aan, geïnspireerd door de zeevaart. Sinds de eerste exoplaneet in 1995 (51 Pegasi B) weten we van duizenden, en de ontdekkers wonnen in 2019 de Nobelprijs. De 'space race' met privépartijen zoals Elon Musk (SpaceX) wordt besproken, inclusief zijn Mars-ambities en terugkeerbare raketten die kosten verlagen, maar ook kritiek op satellietnetwerken zoals Starlink die de hemel vervuilen. De NASA-robot op Mars wordt genoemd, inclusief geluidsopnames. Na 30 jaar onderzoek weten we dat planeten rond andere sterren gangbaar zijn en ons zonnestelsel niet typisch is; methoden zoals meten van sterwankelingen of donkerder wordende sterren bij transit helpen bij het analyseren van samenstelling en uiterlijk, gezien de afstanden en zwakheid van planeten. De podcast bespreekt grote wetenschappelijke infrastructuurprojecten, zoals telescopen in Chile en gravitatiegolfdetectoren onder de grond. Deze projecten zijn vaak internationaal en leveren cruciale data over het universum. De focus ligt op fundamenteel onderzoek, zoals naar zwarte gaten en ruimte-tijd vervormingen, dat vaak leidt tot technologische doorbraken, zoals quantumcomputers. Er wordt ook gezocht naar buitenaards leven, zoals op Proxima b. De ontdekking daarvan zou ons bewust maken van onze nietigheid en verandert ons perspectief op de aarde, vergelijkbaar met de Renaissance of astronautenervaringen. De aflevering eindigt met een cryptische opmerking over Ronald Reagan en de Koude Oorlog. Dit was een fragment uit Afro Trots, de omroep voor ons. We hoorden een samenspraak over de verrechten nazies en hun eventuele bestaan van aliens die er ooit onder ons zouden zijn. Uiteindelijk komt de grote denker en acteur Mr. Reagan aan het woord: 'En als Ronald Reagan het zegt, wie ben ik dan tegen te spreken?' Na een korte verwarring over 'blijven denken, blijven slapen' sluit de aflevering af.