#1011 - Weldra een nieuwe ijstijd met een bevroren Noordzee

De Jortcast

donderdag 15 januari 2026 09:50

Samenvatting

Een oceanograaf legt in een podcast uit dat de golfstroom (AMOC) Europa een mild klimaat geeft en het 5 tot 10 graden warmer maakt. Onderzoek toont aan dat deze stroom door klimaatverandering mogelijk vertraagt of stilvalt, wat zou leiden tot een sterke afkoeling in Noordwest-Europa. De oorzaak is het smelten van de Groenlandse ijskap; zoet water is lichter dan zout water en verzwakt de stroom die het warme water aanvoert. Uit berekeningen met 25 klimaatmodellen blijkt dit kantelpunt rond 2060 bereikt te kunnen worden bij een opwarming van 2,25 graden. Hoewel de uitstoot wordt verminderd, zet dit effect zich door vanwege vertraging in het klimaatsysteem. De gevolgen zijn paradoxaal: tijdens een wereldwijde opwarming zouden sommige gebieden zelfs 10 graden kouder kunnen worden. De spreker benadrukt dat klimaatmodellen robuust zijn, maar erkent het risico van politisering, waarbij klimaatsceptici winterweer als tegenargument gebruiken. Verder wordt gesteld dat het aantal doden door natuurrampen historisch gezien daalt door betere veerkracht en bouw, en dat klimaatdoden in statistieken nog niet als aparte categorie zijn te onderscheiden. De podcast bespreekt ook de afname van maatschappelijke aandacht voor klimaat ten gunste van thema's als migratie en de woningmarkt, en het belang van internationale samenwerking en diverse perspectieven. IJsland heeft een 'National Security Warning' uitgegeven vanwege de instorting van de ijskap. De sprekers merken op dat China ver vooruit is op het gebied van nieuwe technologie en economische groei, terwijl Europa soms te veel vasthoudt aan oude industrieën. Er is een oproep aan Europa om meer te doen om de doelen van het Klimaatakkoord van Parijs te halen, aangezien de opwarming momenteel richting de drie graden gaat, terwijl het doel maximaal twee graden is. Ook is er aandacht voor de afname van de zorgen onder jongeren over klimaatverandering, waarschijnlijk door andere prioriteiten. In Nederland merken ze dat het klimaat minder concreet aanvoelt, met mildere zomers en winters, waardoor het dagelijks leven niet direct wordt beïnvloed. Ten slotte wordt Donald Trump genoemd, die interesse heeft in Groenland, maar de sprekers wijzen erop dat de ijskap daar nog duizenden jaren zal blijven bestaan. De Golfstroom verzwakt door de opwarming en het smelten van Groenland, wat tot afkoeling zou kunnen leiden. Tegelijkertijd zorgt de overgang naar groene energie, die goedkoper wordt, mogelijk voor een positieve kanteling. De spreker benadrukt dat klimaatmodellen deze ontwikkelingen nog niet voldoende meenemen, maar dat het wel in de modellen kan worden ingebouwd. Hij hoopt dat de verduurzaming sneller gaat dan verwacht. De spreker merkt op dat Nederlandse media soms terughoudend zijn met publicatie van klimaatonderzoek dat afwijkt van het dominante narratief, zoals zijn eigen werk over een tijdelijke afkoeling, uit vrees voor misbruik door klimaatsceptici. Ondanks politisering is hij wel geïnterviewd door media zoals de NOS en Nu.nl. De spreker ervaart veel weerstand van klimaatsceptici, die hem regelmatig e-mails sturen. Hij reageert altijd beleefd en verwijst naar de openbare data. Zijn nieuwe onderzoek richt zich op de vraag wat de kans is dat de Golfstroom precies instort en wanneer dat zou kunnen gebeuren. Hij erkent de kritiek van collega's die zeggen dat zijn model te veel onzekerheid bevat, maar hij probeert nu te achterhalen of er al directe observaties zijn die aantonen dat het daadwerkelijk gaat gebeuren. In een ander deel van de podcast bespreek Bas van Werven eerst zijn recente ervaring met het installeren van slimme huishoudelijke apparaten, zoals een thermostaatkraan, een wasmachine en een vaatwasser. Hij waardeert de efficiency die deze apparaten via apps bieden, mits je het wasgoed sorteert en de juiste middelen gebruikt. Daarna schakelen de presentatoren over op een luchtige noot over het belang van positiviteit in het zware onderzoeksveld. Ze maken een grap over de term \"kijkverstoppers,\" een verzonnen woord dat verwijst naar verwarrende en hectische beelden in het dagelijkse nieuws. Joep van Tek legt uit dat het helpt om afleiding te zoeken, zoals door iets luxueus of ongewoons te doen, om even tot jezelf te komen. De toon is filosofisch en luchtig, en het fragment sluit af met de slogan \"blijf jeuksteren,\" een combinatie van jeukster en usteren, wat oproept om kritisch te blijven kijken en luisteren.