Loopt Trump vast op Groenland?

Boekestijn en De Wijk | BNRNieuws

donderdag 22 januari 2026 11:06

Samenvatting

Pascal Prinsen vraagt of we Trump serieus moeten nemen met zijn dreigement Groenland te annexeren, gezien zijn geschiedenis van beloften die niet uitkwamen. Tegelijkertijd trad Trump ook militair op zonder toestemming van het Congres, bijvoorbeeld in Venezuela. De discussie spitst zich toe op institutionele beperkingen: Groenland en Denemarken willen het niet, de NAVO en EU zijn niet enthousiast, er is geen draagvlak in de VS en de rechtspraak is alert. De vraag is of dit opnieuw retoriek is die strandt op instituties of dat er een gevaarlijk scenario ontstaat. Een eerste concreet signaal zou passiviteit van het Congres zijn, zoals in Venezuela waar een wet tegen verdere aanvallen niet werd aangenomen. Een ander belangrijk signaal is een uitspraak van het Supreme Court over de tariefpolitiek, die mogelijk onconstitutioneel wordt bevonden; als de Supreme Court duidelijk maakt dat de heffingenpolitiek niet mag, zou dat een belangrijke rem kunnen zijn. De podcast bespreekt de geopolitieke spanningen onder Trump, met name zijn 'heffingenpolitiek', en de bezorgdheid over een mogelijke verdere erosie van de grondwet als hij zich niet houdt aan wetten en instituties. Een concrete focus is Trumps obsessie met Groenland, een kwestie die de komende EU-top in Brussel op de proef zal stellen. De vraag is of hij stuk zal lopen op internationaal recht en de eenheid van de Europese landen. Het succes van Europa hangt af van het sluiten van de gelederen, maar Trump ruikt volgens de sprekers verdeeldheid en zwakte en speelt hierop in, vooral nu de Supreme Court een belangrijke uitspraak verwacht in februari. Daarnaast wordt de verschuiving naar een multipolaire wereldorde besproken, waarin het recht van de sterkste en invloedssferen van grote machten weer centraal staan. Dit past in de realistische denkschool van botsende opkomende en oude machten. De vraag die hieruit volgt is of het realistischer is om grote landen hun invloedssfeer te gunnen om eindeloze oorlogen te voorkomen, een scenario dat ook door anderen in de media wordt besproken. De gedachtegang van Arthur Klaassen over invloedssferen is helder: realisme heeft in de geschiedenis bewezen dat het onvermijdelijk is. Landen zullen altijd streven naar invloed. Echter, dit moet niet alleen gebaseerd zijn op dwang en extorsie, zoals soms lijkt onder figuren als Trump. Tijdens de Koude Oorlog werd Amerika gezien als een 'empire by invitation', met een moreel aspect waarbij stabiliteit en het welzijn van anderen werden meegenomen, vergelijkbaar met het Romeinse Rijk waar burgers rechten genoten. Enkel dwang leidt op de lange termijn tot instabiliteit, niet tot vrede. De podcast bespreekt de geopolitieke spanningen rond Oekraïne, waarbij landen binnen een invloedssfeer ontevreden kunnen zijn en onrust veroorzaken in plaats van stabiliteit. De oplossing wordt gezocht in aansluiting bij blokken zoals Europa en de NAVO, maar de NAVO is momenteel verzwakt, waardoor de focus verschuift naar de EU, zoals blijkt uit versnelde lidmaatschapsaanvragen. Dit wordt beschouwd als machtspolitiek, niet als realistische theorie, die slechts verklarend is voor internationale betrekkingen zonder oordeel over goed of kwaad. Er wordt een vergelijking gemaakt met asymmetrische uitdagingen, zoals terrorisme in Tsjetsjenië voor Poetin en de Intifada voor Israël, waar conventionele machtsverhoudingen weinig helpen. De discussie gaat verder over Groenland versus Oekraïne, waarbij beide als dominostenen worden gezien die via het voortbestaan van de NAVO verbonden zijn. Een deal met Trump om Groenland af te staan voor steun aan Oekraïne wordt afgeraden, omdat Trump zijn afspraken niet nakomt. Vanuit Amerikaans perspectief valt Groenland onder het \"westelijk halfrond\" en is essentieel voor veiligheid, terwijl Europa daar niet per se onder valt, ondanks de gedachte dat Europa \"het Westen\" is. Als Groenland zou vallen, zou dat het einde van de NAVO betekenen en agressie in Europa kunnen uitlokken. Verder komen spanningen rond Amerikaanse wapenleveringen aan Oekraïne en Europa aan bod. Er is bezorgdheid dat Trump mogelijk stopt met leveringen, wat Europa kwetsbaar maakt omdat ze afhankelijk zijn voor luchtverdediging in Oekraïne. Europa is te laat met het opbouwen van eigen defensiecapaciteit, waardoor ze chantabel zijn geworden, zoals blijkt uit de Groenland-kwestie. Trump geeft Zelensky de schuld, en het stilvallen van leveringen zou catastrofaal zijn voor Oekraïense steden. Daarnaast is er een kort segment over het overstappen op Europese e-maildiensten zoals Proton Mail voor privacy, naar aanleiding van een oproep in de podcast. Tot slot wordt een speech van de Canadese premier Carney op het World Economic Forum besproken, die als helder en rationeel wordt gewaardeerd. De kern van zijn betoog is dat een nieuwe realiteit moet worden geaccepteerd, maar middelbare mogendheden zoals Canada en Europa zich hierdoor niet moeten laten verlammen; deze situatie biedt juist kansen voor Europa om verder te komen. De sprekers zijn het er unaniem over eens dat middenmogendheden samen moeten werken om een tegenmacht te vormen tegen de onvoorspelbare en regeloze politiek van Trump, die zwakheden ruikt en uitbuit. Carney wordt geprezen voor zijn scherpe analyse van deze politiek, zonder Trump expliciet te noemen. Hoewel er hoop is op een de-escalatie, bijvoorbeeld door het uitblijven van een militaire inval, wordt de schade voor Europa als groot ervaren. Er wordt gewezen op Trumps provocerende gedrag, zoals een kaart op een oude foto waarop Groenland en Canada bij de VS horen. De irritatie en boosheid onder de bevolking nemen toe, maar politici zijn hier terughoudender in vanwege hun achterban. Desondanks verandert het publieke sentiment; peilingen tonen aan dat een meerderheid van de Nederlanders bereid is om harde druk uit te oefenen. Dit wijst op een groeiend besef dat het bestrijden van deze 'gekheid' een prijs met zich meebrengt. De sprekers benadrukken dat het behouden van vrijheid en welvaart een prijs heeft en niet gratis is. Dit zou politici kunnen inspireren om een stevig standpunt in te nemen, ook al brengt dat kosten met zich mee, zonder dat ze worden afgestraft door kiezers. Het fragment wordt afgesloten met \"morgen verder\" en \"tot morgen\".