Trump probeert Europa uit elkaar te spelen

Boekestijn en De Wijk | BNRNieuws

woensdag 21 januari 2026 16:52

Samenvatting

De podcast ‘Boekstijlen in de Wijk’ bespreekt Donald Trumps toespraak in Davos, die wordt omschreven als typisch Trumpiaans: meanderend, vol zelfverheerlijking en verwarrend. Een centraal thema is Groenland. Trump sluit geweld uit, maar dreigt impliciet; hij eist dat Europa en Groenland de VS iets teruggeven voor bijgedragen wereldvrede. De sprekers concluderen dat Trump geobsedeerd is door Groenland, ongeacht de reactie van Denemarken. Zijn strategie — diplomatiek kopen, maar militaire opties openhouden en dreigen met heffingen — zaait verdeeldheid in Europa. Sommigen zien diplomatie, anderen herkennen ‘mafia-praktijken’ en chantage, zoals bij de EU en de Boeing-deal met Macron. Een dieptepunt is de publicatie van geheime correspondentie, waarin Macron werd vernederd over Franse farmaceutische prijzen en Rutte met manipulatieve retoriek werd aangesproken. Macron en Von der Leyen overwegen nu een ‘anti-corrosie-instrument’ om de VS deels of geheel de toegang tot de Europese markt te ontzeggen. De spreker bekritiseert de zwakke en verdeelde Europese reactie, prijst de Canadese premier Carney en vindt gouverneur Newsoms sarcastische opmerking over Europese leiders terecht. Het uitstellen van de Mercosuur-deal wordt gezien als zelfsabotage door Franse obstructie; Macron krijgt kritiek voor zijn reactieve beleid dat Trump steeds het initiatief laat. De spreker ziet Trumps mildere toon als strategisch om Europeanen te verdelen, maar stelt dat Europa toch een harde lijn trekt en niet zal wijken, hoewel hij vreest voor verdere escalatie. Hij bekritiseert Trump als onideologisch en programmatic, vooral over massamigratie en groene energie, en ergert zich aan onzin als foute beweringen over China’s windenergie. Hij pleit voor een sterke houding tegenover de VS, los van racistische opmerkingen over Somalië. Hoewel de Amerikaanse economie groeit, weegt dat volgens hem niet op tegen Trumps onzin. De sprekers bespreken economische ongelijkheid in de VS, versterkt door Trumps beleid: rijken besteden meer, armen gaan erop achteruit door inflatie en hoge zorg- en voedselkosten, terwijl Trump beweert oorlogen op te lossen. De focus verschuift naar Europa: een speech van Jan (mogelijk Jan van Karny) benadrukt dat zwakheid leidt tot onderwerping en dat middenmachten moeten samenwerken met Canada, Australië, Japan, Zuid-Korea en China om sterker te staan tegen grote mogendheden als de VS. De centrale vraag is hoe Europa moet reageren op de komende EU-top: een harde lijn zonder onderhandeling, of schuiven voor vrede. De spreker denkt dat een flexibeler aanpak waarschijnlijk is, gebaseerd op recente Europese reacties, en stelt voor dat Europa dreigementen geloofwaardig maakt (bijv. sancties) en een lijst opstelt om Trump de schade van zijn beleid te laten inzien. Het gesprek draait om diplomatiek steunspel rond Oekraïne en Trumps rol. Het ‘Wang-diplomatie’-ABC wordt besproken, met druk op Republikeinse senatoren en Huisleden. Trump zal later spreken met NAVO-secretaris-generaal Rutte, maar er wordt weinig van verwacht; hij bevestigt ook een gesprek met Zelensky. Gisteren sprak Trumps gezant Witkoff in Davos met de Russische onderhandelaar Dimitriev, wat positief en constructief werd genoemd. Donderdag reist Witkoff met ‘Kusker’ (mogelijk Kushner) naar Moskou voor een gesprek met Poetin, op Russisch initiatief. Oorspronkelijk zouden ze in Davos praten over een 800 miljard dollar groot ‘prosperityplein’ tussen Oekraïne, Europa en de VS, maar volgens zes Amerikaanse ambtenaren is dat nu uitgesteld. Zelensky is zeer ontstemd en zegt bereid te zijn naar Davos te komen om met Trump te praten, maar stelde eerder als voorwaarde dat er iets te tekenen moet zijn, zoals een plan voor economische ontwikkeling of veiligheidsgaranties. Nu dat uitgesteld lijkt, betaalt Zelensky de prijs voor deze diplomatieke verwikkelingen. Er is discussie over of Rutte gelijk had met zijn opmerking dat Oekraïne uit beeld verdwijnt als belangrijkste factor voor Europese veiligheid. De spreker denkt dat hij gedeeltelijk gelijk heeft, want Oekraïne blijft cruciaal. Als de VS zich terugtrekken, kan dat leiden tot een cascade-effect waarbij de NAVO instort. Zonder goede grondwet in Oekraïne die de instemming van Groenland en Nederland heeft (hoogstwaarschijnlijk een metafoor voor stabiele governance), is er geen reden voor Poetin om zich in te houden. Dan zal hij niet alleen doorgaan in Oekraïne, maar ook Europa aanvallen. De Europese veiligheid is dus ernstig in gevaar, volgens de spreker. Het fragment eindigt met een reclameboodschap voor Delen Private Bank. De oorlog tussen Oekraïne en Rusland escaleert met dodelijke aanvallen en een grote impact op de burgerbevolking. Rusland valt vooral energie-infrastructuur aan, waardoor in Kiev meer dan een miljoen huishoudens zonder stroom en water zitten en in Zaporizja 1500 huishoudens zonder stroom zitten. Bij deze aanvallen zijn burgers omgekomen, zowel in Oekraïne als in Russische regio’s. Het aantal vluchtelingen uit Kiev loopt in de honderdduizenden. Strategisch gezien probeert Rusland het land in tweeën te splijten via aanvallen op energie-infrastructuur. Tegelijkertijd is er een technologische wapenwedloop. Rusland ontwikkelt geavanceerde drones via het Rubicon-centrum, zoals First Person View-drones die tot 23 kilometer achter de eigen linies ingezet kunnen worden en gekoppeld zijn aan Starlink. Ze werken ook aan ‘moederschip-drones’ om hun bereik te vergroten. Oekraïne heeft een antwoord met Battlefield Air Introduction, waarmee ze in staat zijn alles wat beweegt in een strook van 20 tot 25 kilometer achter de Russische frontlinies aan te vallen en te vernietigen. Dit succesvolle systeem wordt nu uitgerold over de hele frontlijn, waardoor de frontlinie feitelijk bevriest en de Russen niet verder kunnen oprukken. De sprekers bespreken de oorlog in Oekraïne, waar de Finse president heeft gezegd dat hij meer bezorgd is over het feit dat Rusland de oorlog niet kan beëindigen, omdat Poetin zich in een hoek heeft gemanoeuvreerd. Het vergelijkt de situatie met 1916 tijdens de Eerste Wereldoorlog, toen iedereen wist dat er geen vooruitgang meer mogelijk was, maar terugtrekken niet meer kon zonder kapitulatie. Economisch gezien zou het stoppen van de oorlog onmiddellijk tot een crisis leiden, maar de oorlogseconomie kan niet eindeloos worden volgehouden zonder de civiele economie te verstoren, wat nu gebeurt. In het fragment wordt gesproken over de vorming van een ‘US-backed board of peace’ in het Midden-Oosten, dat mogelijk de VN wil vervangen. Leden zijn onder andere de VAE, Marokko, Vietnam, Belarus, Hongarije, Kazachstan en Argentinië, met Trump die alle macht heeft over wie toetreedt of wordt verwijderd. Dit wordt gezien als extra reden voor Europa om samen te werken en Trump te weerstaan. Verder gaat het over de situatie in Syrië, waar een militaire operatie van het Syrische leger heeft geleid tot verlaten kampen zoals Shadadi en Al-Hol, waar 24.000 mensen van 42 nationaliteiten verblijven. Het noordoostelijke deel van het Koerdische gebied is bijna volledig opgerold. Hoewel de operatie militair knap is uitgevoerd, bestaat het risico dat strijders ontsnappen of Koerden een opstand beginnen tegen het Syrische leger. Het leger probeert de kampen onder controle te krijgen en Koerden te integreren in de strijdkrachten. Ook is er aandacht voor Iran, waar de centrale bank cryptocurrency zoals Tether gebruikt, met een link naar Verhaj die als minder belangrijk wordt gezien. Ten slotte wordt kort melding gemaakt van de Schagels-Heiland, zonder verdere uitleg. Het fragment sluit af met een verwijzing naar BNR.nl en de favoriete podcast-app.